Nakit sorunu YID modelini zorluyor | İNDERgi İst. İnşaatcılar Dern. Aylık Dergisi

logo

04 Şubat 2019

Nakit sorunu YID modelini zorluyor

Türkiye’ye hizmet veren dev projelerin işletmecileri şu sıralar nakit sıkıntısı çekiyor. Osmangazi Köprüsü ve İstanbul Havalimanı’ndan ayrılan konsorsiyum ortaklarından bazıları haklarını satıyor. Uzmanlar, kamu garantisi ile birlikte çok kârlı hale gelen projelerin bile şirketlerin nakit sıkıntısını hafifletmediğini söylüyor.

Türkiye’de son dönemde gerçekleştirilen büyük projeler, birçok kişinin hayatını kolaylaştırdı. Kamu-özel sektör işbirliğiyle harekete geçen milyarlarca liralık projeler, yap-işlet-devret (YİD) ile dikkat çekiyor. Osmangazi ve Yavuz Sultan Selim Köprüleri, yapılan özel otoyollar, tüneller her ne kadar fahiş ve yüksek fiyata sahip olsa da bazı durumlarda büyük kolaylık sağlıyor. Fakat son dönemde Osmangazi Köprüsü’nün satışa çıkarılması için harekete geçilmesi ve 3’üncü havalimanında hisse yapısının değişmesi gibi gelişmeler, milyarlarca dolarlık kredi yükünün altına giren şirketlerin ‘nakit darboğazı’na girdiği şeklinde yorumlanıyor. DW Türkçe’nin aktardığına göre, YİD modeli projelerin nakit sorunu ele alındı. Gebze-Orhangazi-İzmir Projesi’niıı işletmesini üstlenen Otoyol Yatırım ve İşletme AŞ’nin (Otoyol AŞ) İstanbul-Bursa arasını 1 saate düşüren Osmangazi Köprüsü’nü satışa çıkarmak için harekete geçmesi ekonomi dünyasında şaşkınlık yarattı. Otoyol AŞ’den yapılan açıklamada, projenin değer tespiti, potansiyel alıcıların belirlenmesi ve sonrasında Osmangazi Köprüsü ile bağlantı yolları dahil olmak üzere olası bir hisse satışı için uluslararası banka ve finans kuruluşları nezdinde danışman seçimi için girişimlere başladığı duyurulmuştu. Gebze-Orhangazi-İzmir Projesi’nin toplam yatırım bedeli 7.3 milyar dolar. Bunun 4.96 milyar doları kredi, 1.5 milyar doları özkaynak ve 800 milyon doları net erken işletme geliri ile fonlanıyor. Satış kararında, şirketlerin borç sorunu ile birlikte projenin geri kalan yüzde 18’ine sahip olan İtalyan Astaldi şirketinin yaşadığı nakit sıkıntının etkili olduğu belirtiliyor.

GARANTİ BİLE SIKINTILARA YETMİYOR
Türkiye piyasalarında ciddi bir nakit sıkışıklığı yaşandığına işaret eden İTÜ İşletme Mühendisliği Öğretim üyesi Prof. Dr. Öner Günçavdı, kamu garantisi ile birlikte çok kârlı hale gelen projelerin bile şirketlerin nakit sıkıntısını hafifletmediğini söylüyor. Osmangazi Köprüsü projesinde olduğu gibi, milyar dolarlık projelere girişen şirketlerin bu çapta projeleri kaldıracak bir mali yapıya sahip olmadığını dile getiren Günçavdı, bu şirketlerin birçoğunun kamu bankalarından dağıtılan kredilerle bu işlere imza atabildiğini aksi takdirde mevcut nakit akışları ile kimseden kredi bulamayacaklarını söylüyor. İstanbul Yeni Havalimanı’nın 5 ortaklı yapısı da değişiyor. Kolin İnşaat, 2019’un ilk günlerinde yüzde 20 hissesini diğer ortaklardan Kalyon’a devredeceğini açıkladı.

Köprü ve otoyoldan 5 yılda 6.2 milyar
Köprü ve otoyollar, son 5 yılda Türkiye ekonomisine yaklaşık 6.2 milyar lira gelir sağladı. 2014-2018 döneminde 2 milyar 151 milyon araç devlete ait köprü ve otoyollardan yararlandı.
Karayolları Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2014-2018 döneminde köprü ve otoyollardan elde edilen gelirlerde artış gerçekleşti. Y ıllar itibarıyla bakıldığında, köprü ve otoyollardan 2014’te 854 milyon 285 bin 334 lira, 2015’te 880 milyon 227 bin 681 lira, 2016’da 1 milyar 204 milyon 205 bin 53 lira, 2017’de 1 milyar 458 milyon 77 bin 513 lira ve 2018’de 1 milyar 798 milyon 738 bin 189 lira gelir sağlandı. Böylece, köprü ve otoyollardan geçişler sonucu son 5 yılda toplam 6 milyar 195 milyon 533 bin 770 lira net gelir oluştu. Köprülerden elde edilen gelir 1 milyar 563 milyon 20 bin 305 lirayı bulurken, otoyollardan 4 milyar 632 milyon 513 bin 465 lira gelir devletin kasasına girmiş oldu.

Söz konusu 5 yılda 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri ile otoyolları kullanan araçların toplam sayısında da artış oldu. Bu dönemde 2 milyar 150 milyon 978 bin 545 araç devlete ait köprü ve otoyolları kullandı. Bu araçların 693 milyon 701 bin 911”i köprülerden geçiş yaparken, 1 milyar 457 milyon 276 bin 634’ü otoyollardan gitti. Köprüleri 2017’de 149 milyon 409 bin 456, 2018’de 118 milyon 202 bin 658 araç kullandı. Otoyollardan 2017’de 308 milyon 930 bin 213, 2018’de ise 345 milyon 238 bin 894 araç geçiş yaptı.

Kaynak: KARAR

Share
1037 Kez Görüntülendi.

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.